Od czasu wejścia w życie tzw. Polskiego Ładu składka zdrowotna przestała być stałą, symboliczną kwotą, a stała się jednym z realnych kosztów prowadzenia firmy. Dziś jej wysokość zależy przede wszystkim od wybranej formy opodatkowania, a często to właśnie ona — a nie sam podatek — decyduje o tym, która forma jest dla przedsiębiorcy najkorzystniejsza. Poniżej tłumaczymy mechanizm naliczania składki dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą. Konkretne kwoty zmieniają się co roku, dlatego podajemy przede wszystkim zasady, a każdą liczbę warto potwierdzić z aktualnym stanem prawnym lub z księgowym.
Przy opodatkowaniu według skali (zasady ogólne) składka zdrowotna wynosi 9% dochodu z działalności gospodarczej. Dochód liczony jest analogicznie jak dla podatku, czyli jako przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania. Im wyższy zysk, tym wyższa składka, bez górnego limitu.
Obowiązuje jednak dolna granica: jeśli dochód jest niski albo firma notuje stratę, składkę i tak trzeba zapłacić w wysokości minimalnej. To rozwiązanie chroni system, ale bywa dotkliwe w miesiącach o słabych wynikach.
Przy stawce liniowej (19%) składka zdrowotna jest niższa i wynosi 4,9% dochodu, przy czym również tutaj obowiązuje minimum — składka nie może być niższa niż kwota minimalna wyliczana dla danego roku. W praktyce oznacza to, że dopóki dochód jest umiarkowany, przedsiębiorca liniowy płaci składkę minimalną, a dopiero po jego przekroczeniu zaczyna działać stawka procentowa.
Ryczałtowcy rozliczają składkę zupełnie inaczej — nie od dochodu, lecz ryczałtowo, w oparciu o progi rocznego przychodu. Wyróżnia się trzy progi:
Podstawą wymiaru jest w tym przypadku odpowiedni procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (60%, 100% lub 180%), a sama składka to 9% tej podstawy. W efekcie ryczałtowiec zna z góry, ile zapłaci przy danym poziomie obrotu, a przekroczenie progu w trakcie roku wymaga późniejszego wyrównania składek. Dla firm o wysokich przychodach i niskich kosztach ryczałt bywa pod tym względem najbardziej przewidywalny i często najtańszy.
Dla skali i podatku liniowego funkcjonuje minimalna składka zdrowotna, ustalana jako 9% od podstawy powiązanej z minimalnym wynagrodzeniem obowiązującym na początku roku składkowego. Ponieważ płaca minimalna rośnie niemal co roku, rośnie też ta dolna granica. Konkretną kwotę na dany rok publikuje ZUS — zawsze warto sprawdzić aktualny komunikat, zamiast opierać się na wartości z poprzedniego roku.
To jeden z najczęściej mylonych obszarów. Zasady różnią się w zależności od formy:
Przed rozliczeniem rocznym warto zweryfikować obowiązujący limit odliczenia, bo jego wysokość zmienia się z roku na rok.
Składka zdrowotna od kilku lat jest przedmiotem gorącej dyskusji politycznej, dlatego jej kształt bywa niestabilny. Wprowadzono już m.in. korzystną zmianę polegającą na wyłączeniu z podstawy składki dochodów ze sprzedaży środków trwałych.
Przygotowano także szerszą reformę, która miała od 2026 roku obniżyć obciążenia przedsiębiorców — głównie przez zmniejszenie części minimalnej i ograniczenie składki liczonej od dochodu. Losy tych przepisów były jednak burzliwe (m.in. weto prezydenckie na etapie legislacyjnym), przez co ich ostateczny kształt i termin wejścia w życie pozostają niepewne. Dlatego zdecydowanie odradzamy planowanie budżetu firmy w oparciu o zapowiedzi medialne — aktualny stan prawny najlepiej potwierdzić bezpośrednio w ZUS, na stronach gov.pl albo u swojego księgowego.
Wybór formy opodatkowania to zawsze rachunek łączny: podatek plus składka zdrowotna, a nie sama stawka PIT. W dużym uproszczeniu:
Ponieważ przepisy i kwoty się zmieniają, decyzję najlepiej podejmować na podstawie symulacji na własnych liczbach, aktualnych dla danego roku.
Chcesz porównać formy opodatkowania i policzyć składkę zdrowotną dokładnie dla swojej firmy? Skorzystaj z bezpłatnej wyceny albo napisz do nas przez formularz kontakt — pomożemy dobrać najkorzystniejszy wariant.
Stan prawny na dzień 15 lipca 2026. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przepisy, limity i stawki mogą ulec zmianie — w Twojej indywidualnej sprawie skontaktuj się z nami.